Mahmudiye, Eskişehir'in güneydoğusunda, ova üzerine kurulmuş kırsal bir ilçe. İlçe merkezi küçük ve derli toplu, asıl yapı hareketi ise köylerde ve tarımsal tesislerde oluyor. Tahıl tarımı, büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık günlük hayatın merkezinde; ilçenin at yetiştiriciliğiyle anılan eski bir geleneği de var. Bu yüzden Mahmudiye'den gelen işler, Odunpazarı ya da Tepebaşı'ndaki apartman tadilatlarına hiç benzemiyor. Burada karşımıza çıkan şey çoğunlukla geniş açıklıklı tek katlı bir yapı, kalın bir saha betonu, bir ahır zemini ya da yeni bir eke bağlanacak mevcut bir betonarme temel oluyor.
Firmamız Eskişehir merkezlidir; adresimiz 75. Yıl (Sultandere) Mah. 11228 Sk. No:12, Odunpazarı/Eskişehir. Mahmudiye'ye makineyle yaklaşık kırk beş–elli kilometrelik bir yolumuz var, yani sabah çıkıp aynı gün işi bitirip dönebildiğimiz bir mesafe. Beton kesme, beton delme ve karot, kontrollü kırma ve yıkım, zemin kesme ile beton silim–parlatma, yapısal güçlendirme, filiz ekme ve kimyasal ankraj işlerini bu ilçede kendi ekipmanımızla yapıyoruz. Aşağıda bu işlerin Mahmudiye şartlarında pratikte nasıl yürüdüğünü anlattık. Konuşmak için 0532 659 32 46.
Mahmudiye'de İşin Karakteri: Kırsal Yapı Stoku ve Tarımsal Tesisler
Şehir merkezinde iş genelde "dar sokak, komşu kısıtı, asansörsüz kat" üzerine kuruludur. Mahmudiye'de tablo başka: erişim çoğu zaman rahat, kamyon ve ekipman yapının yanına kadar yanaşabiliyor, gürültü şikâyeti riski düşük. Buna karşılık başka zorluklar öne çıkıyor. Yapı stokunun eski kısmı yığma ve kerpiç ağırlıklı, yeni kısmı ise betonarme ya da çelik iskelet artı kalın beton döşeme. Aynı avluda seksen yıllık bir duvarla beş yıllık bir saha betonu yan yana durabiliyor ve bu ikisine kesinlikle aynı yöntemle yaklaşılmaz.
Mahmudiye'de en sık karşılaştığımız iş başlıkları:
- Ahır ve ağıl zemininde gübre sıyırma kanalı, idrar kanalı ve ızgara yuvası için zemin kesme
- Yem yolu genişletmek, kapı yükseltmek veya havalandırma açıklığı açmak için duvar kesme
- Silaj çukuru, yem deposu ve makine garajı betonlarında düzeltme ve genişletme kesimleri
- Sağım ünitesi, yem karma makinesi, jeneratör kaidesi ve çelik kolon taban plakası için kimyasal ankraj
- Mevcut temel ya da perdeye ek yapı bağlamak için filiz ekme
- Su, elektrik, sulama ve havalandırma hatlarının beton içinden geçişi için karot delme
- Saha betonundan kalınlık ve dayanım kontrolü amacıyla numune karotu alınması
Bir de mevsim var. Hasat ve harman döneminde köy yolları tarım aracıyla dolu oluyor, hayvancılık yapılan yerlerde sağım saatleri iş programını belirliyor. Ova kışın sert; donlu günlerde sulu kesimde kullanılan suyun yönetimi ayrı bir başlık. Bunları işin başında konuşup gün seçmek, sahada kaybedilen saatin çoğunu baştan siliyor.
Beton Kesme: Duvar ve Zemin Testeresiyle Düz Kenar
Beton kesmenin kırıcıya göre tek avantajı hız değil; kenarın düz, ölçünün net ve titreşimin düşük olması. Mahmudiye'deki tarımsal yapılarda bu üçü de doğrudan işe yarıyor. Bir ahır duvarına fan ya da pencere açıklığı açacaksanız, kırıcıyla çalışmak duvarın devamındaki yığma bölümü kolayca çatlatır. Duvar testeresiyle açıklığın sınırını önceden kesip parçayı kontrollü biçimde almak, geri kalan duvara dokunmadan işi bitirmenin yoludur.
Zemin testeresi tarafında en tipik iş, ahır ve ağıl zeminine kanal açmak. Gübre sıyırıcı kanalı, idrar kanalı ya da ızgara yuvası, kenarları düzgün olmadığında hem sıyırıcı düzgün oturmaz hem de kırık kenarlarda kalıntı birikir. Kanalın iki yanını testereyle tam derinlik ve tam hizada kestikten sonra ortasını almak, hem işi hızlandırır hem de sonradan yapılacak sıva ve tamir masrafını ortadan kaldırır. Aynı mantık silaj çukuru duvarlarında, yem yolu kenarında ve saha betonunun genişletileceği yerlerde de geçerli.
Kesimde iki teknik ayrıntı Mahmudiye'de sık sorun oluyor. Birincisi su: sulu kesim, elması soğuttuğu ve tozu bastırdığı için standart yöntemimiz, ama köy içinde veya arazideki bir tesiste her zaman yakında musluk olmuyor. Bunu önceden konuşup su tankıyla gidiyoruz. İkincisi kesim derinliği: kalın saha betonlarında ve eski, taş dolgulu temellerde tek pasoda derinliğe inilmez; kademeli iniş hem elması hem de betonun kenarını korur. Kesilecek yerin altında hat geçip geçmediğini, özellikle sulama ve elektrik borularını, işe başlamadan sormamızın sebebi de bu.
Beton Delme ve Karot: Tesisat, Havalandırma ve Numune
Karot, betonu kırmadan yuvarlak ve ölçüsü belli bir delik açmanın tek düzgün yolu. Mahmudiye'de kullandığımız çap aralığı oldukça geniş: filiz ve ankraj için birkaç santimlik deliklerden, havalandırma bacası ve tesisat geçişi için otuz–kırk santimi bulan deliklere kadar. Kırsal tesislerde en çok istenen delikler şunlar oluyor: barınak havalandırma fanı yuvası, sağımhane ve süthane boru geçişleri, gübre pompası ve deşarj hattı, sulama borusu geçişi, ısıtma ve elektrik tesisatı, kantar veya çukur imalatlarında geçiş delikleri.
Betonarme bir elemanda delik açarken asıl mesele donatı. Kolonun, kirişin ya da döşemenin taşıyıcı çeliğini gelişigüzel kesmek, o elemanın kapasitesini kalıcı olarak düşürür. Deliğin yerini donatı taramasıyla belirleyip, mümkün olan yerde donatı aralığından geçmek; geçilemiyorsa deliğin yerini birkaç santim kaydırmak ya da statik açıdan bakılmasını istemek doğru olanı. Küçük bir yer değişikliği çoğu zaman sorunu tamamen ortadan kaldırıyor.
Bir diğer başlık numune karotu. Yeni dökülmüş bir saha betonunun kalınlığı ve dayanımı tartışma konusu olduğunda, ya da mevcut bir yapı için güçlendirme kararı alınacaksa, betondan silindir numune alınır. Bu iş rastgele nokta seçilerek yapılmaz; numune sayısı, alınacak yer ve delik sonrası tamir yöntemi baştan belirlenir. İç mekânda, örneğin süthane ya da depo gibi kapalı ve temiz kalması gereken yerlerde, tozsuz çalışmak için toz emişli sistemle ilerliyoruz.
Kontrollü Kırma ve Yıkım: Önce Sınır, Sonra Kırıcı
Mahmudiye'de yıkım genellikle "her şeyi yıkmak" değil, bir yapının bir bölümünü almak oluyor. Eski bir ahırın çökmüş bölümü kaldırılıp yerine yenisi yapılacak, kullanılmayan bir depo bölümü açılacak, bozulmuş bir beton taban tamamen sökülüp yeniden dökülecek. Bu işlerde en sık yapılan hata, doğrudan kırıcıyla dalmak. Kırıcı nerede duracağını bilmez; alınmak istenen bölümle kalması istenen bölüm arasındaki sınırı önce testereyle kesmek gerekir. Sınır kesildikten sonra kırma işlemi o hattın ötesine geçmez, kalan yapı çatlamaz, sonradan tamir masrafı çıkmaz.
Kerpiç ve yığma bölümlerde beton kesme ekipmanına genelde gerek olmuyor; oralarda iş mekanik sökümle yürüyor. Beton kesme ve kontrollü kırma, betonarme temel, hatıl, kolon, döşeme ve kalın saha betonu için devreye giriyor. Aynı yapıda iki yöntemin birlikte kullanıldığı çok oluyor: yığma kısım sökülürken betonarme hatıl testereyle bağlantı noktasından ayrılıyor.
Hayvan barınağında çalışılacaksa iki nokta net olmalı. Çalışılan bölüm boşaltılmalı ve gürültünün, tozun hayvanları rahatsız etmeyeceği bir düzen kurulmalı. Sulu kesim tozu ciddi oranda bastırıyor, ama kırma aşamasının gürültüsü ayrı bir konu. Molozun nereye çıkacağı da baştan konuşulmalı; tarım arazisine ya da yol kenarına döküm yapılmıyor, moloz sahada ayrıştırılıp ilçenin gösterdiği döküm yerine gidiyor.
Zemin Kesme, Beton Silim ve Parlatma: Nerede Evet, Nerede Hayır
Beton silim ve parlatma, betonun kendi yüzeyini mekanik olarak açıp sertleştirerek toz tutmayan, kolay temizlenen bir zemin elde etme işi. Mahmudiye'de bunun doğru adresi süthane, yem ve ürün deposu, traktör–makine garajı, atölye, ticari dükkân ve köy içindeki kamu yapıları. Bu mekânlarda parlatılmış beton, kaplama masrafı olmadan sağlam ve temizlenebilir bir yüzey veriyor.
Buna karşılık ahır ve ağıl zeminine parlatma önermiyoruz; hayvanın bulunduğu yerde kaygan yüzey doğrudan güvenlik sorunudur. Orada istenen şey tam tersi: tutuşu olan, kaymayı azaltan bir doku. Bu yüzden barınak zemininde işimiz genelde kesme, kanal açma ve gerekiyorsa yüzeyde yiv oluşturma yönünde ilerliyor. Aynı avluda süthaneyi parlatıp ahırı yivli bırakmak son derece normal bir çözüm.
Silim işinde sonucu belirleyen üç şey var: mevcut yüzeyin durumu, kot farkı ve betonun yaşı. Üzerinde eski kaplama, boya, yağ veya organik kalıntı varsa önce sıyırma gerekir. Zeminde belirgin kot farkı varsa, silim bunu tek başına düzeltmez; ciddi farklarda tesviye gerekir. Yeni dökülmüş betonda ise acele edilmemeli, beton yeterince kürlenmeden yapılan silim istenen yüzeyi vermez. Bu üç maddeyi yerinde ya da fotoğrafla görmeden "olur" demiyoruz.
Yapısal Güçlendirme, Filiz Ekme ve Kimyasal Ankraj
Kırsal ilçelerde en çok istenen güçlendirme işi, mevcut bir yapıya yeni bir bölüm eklemek. Ahıra sundurma, depoya ek bölüm, mevcut temele yeni kolon. Bunların hepsinde soru aynı: yeni beton eskisine nasıl bağlanacak? Cevap filiz ekme. Mevcut betonarmede donatı taraması yapılıp delik yeri belirleniyor, delik açılıyor, delik basınçlı hava ve fırça ile tamamen temizleniyor, ardından kimyasal enjekte edilip donatı yerleştiriliyor. Bu adımlardan en çok atlanan delik temizliği; toz kalmış bir delikte kimyasalın tutunması ciddi biçimde düşer, yani görünüşte yapılmış ama gerçekte taşımayan bir bağlantı ortaya çıkar. Kimyasalın kürlenme süresi dolmadan da o donatıya yük verilmez.
Kimyasal ankrajın ikinci kullanım alanı ekipman bağlantıları. Yem karma makinesi, sağım ünitesi, jeneratör kaidesi, silo ayakları, çelik kolon taban plakaları ve raf sistemleri; hepsi betona sabitlenirken doğru çapta delik, doğru derinlik ve doğru kimyasal ister. Titreşim üreten makinelerde bu daha da kritik, çünkü zayıf bir ankraj zamanla gevşeyip sorunu büyütür.
Güçlendirmenin bir de deprem tarafı var. Eskişehir ve çevresi aktif fay hatlarının bulunduğu bir bölge; ilçelerdeki kamu yapıları, okullar ve toplu kullanılan binalar için güçlendirme kararları bu nedenle gündeme geliyor. Bizim işimiz burada projeye göre uygulama: perde ekleme için filiz ekilmesi, mevcut elemanların kesim ve delimle hazırlanması, mantolama ve ankraj imalatları. Taşıyıcı sisteme dokunan hiçbir işi proje ve mühendis onayı olmadan yapmıyoruz; bu konuda esneklik göstermiyoruz.
Keşif, Çalışma Penceresi ve Fiyatın Nasıl Belirlendiği
Mahmudiye'ye Eskişehir'den geliyoruz. Yol kısa sayılır, ama işin tek seferde bitmesi için ölçülerin baştan doğru olması gerekiyor. Bu yüzden aramadan önce şunları hazırlamanızı istiyoruz: kesilecek ya da delinecek yerin fotoğrafı, mümkünse mezuradan alınmış ölçü, betonun yaklaşık kalınlığı, yapının ne zaman yapıldığı, sahada elektrik ve su olup olmadığı, kamyon ve ekipmanın yapıya kadar yanaşıp yanaşamayacağı. Bu bilgilerle çoğu işi telefonda ve fotoğraf üzerinden değerlendirebiliyoruz. Netleşmeyen, taşıyıcı sisteme dokunan ya da kapsamı belirsiz işlerde yerinde bakıyoruz, bunun şartlarını da telefonda önceden konuşuyoruz.
Fiyat konusunda net olalım: bu sayfada rakam yazmıyoruz, çünkü havadan verilen rakam kimseye fayda sağlamıyor. Bir beton kesme ya da karot işinin bedelini belirleyen kalemler şunlar:
- Metraj: Kaç metre kesim, kaç adet ve kaç çap delik yapılacağı
- Kalınlık ve derinlik: Kesimin ya da deliğin kaç santim ilerleyeceği, kademeli iniş gerekip gerekmediği
- Donatı durumu: Betonun içindeki çeliğin sıklığı ve çapı; yoğun donatı hem süreyi hem elmas aşınmasını artırır
- Betonun cinsi ve yaşı: Sert agregalı ve yüksek dayanımlı betonlarda ilerleme yavaşlar
- Erişim: Ekipmanın çalışma noktasına ulaşıp ulaşamaması, kot farkı, yapının içine girip girilemeyeceği
- Saha koşulları: Elektrik ve suyun mevcut olup olmaması, jeneratör ve su tankı gerekip gerekmediği
- Çalışma penceresi: Sağım saatleri, üretimin durdurulamayacağı zaman dilimleri, gece veya hafta sonu çalışma talebi
- Moloz: Kesilen ya da kırılan parçanın yerinde mi kalacağı, yoksa taşınıp dökülecek mi olduğu
Bu kalemler netleştiğinde işin bedeli de netleşiyor. Belirsiz bir tarifin üzerine söylenen rakam ise sahada mutlaka değişiyor; kimsenin böyle bir sürprize ihtiyacı yok.
Sık Sorulan Sorular
Mahmudiye'ye keşif için geliyor musunuz?
Geliyoruz. Ancak her iş için yerinde keşif şart değil. Kesilecek yerin fotoğrafı, ölçüsü ve beton kalınlığı elimizde olduğunda işlerin büyük bölümünü telefonda değerlendirebiliyoruz; bu hem sizin hem bizim vaktimizi kazandırıyor. Kapsamı belirsiz, taşıyıcı sisteme dokunan ya da birden fazla kalemi olan işlerde yerinde bakmayı tercih ediyoruz. Keşif gerekiyorsa şartlarını görüşmede baştan konuşuyoruz, sahada sürpriz çıkarmıyoruz.
Köyde ya da arazideki tesiste elektrik ve su yoksa çalışabilir misiniz?
Evet, ama bunu önceden bilmemiz gerekiyor. Elmas ekipmanların bir kısmı elektrik, bir kısmı hidrolik güç ünitesiyle çalışıyor; sahada elektrik yoksa jeneratörle gidiyoruz. Sulu kesimde ise su kesintisiz olmalı, yakınında musluk olmayan yerlere su tankıyla çıkıyoruz. Aramada "elektrik var mı, su var mı" diye sormamızın sebebi bu; bu iki bilgi yolun ortasında öğrenildiğinde gün kaybediliyor.
Ahırda çalışırken hayvanları çıkarmak gerekiyor mu?
Çalışılan bölümün boşaltılması gerekiyor. Sulu kesim tozu büyük ölçüde bastırıyor, ama kesme ve özellikle kırma aşamasının gürültüsü hayvanlar için rahatsız edici. Bölüm bölüm ilerleyip yapının tamamını aynı anda boşaltmadan çalışmak çoğu zaman mümkün. Sağım düzeninizi ve hangi saatlerde hangi bölümün boş kalabileceğini bize söylerseniz, programı ona göre kuruyoruz.
Duvarda açıklık açınca yapı zayıflar mı?
Açıklığın yeri ve büyüklüğü belirleyici. Taşıyıcı olmayan bir bölme duvarında açıklık genelde sorun çıkarmaz. Taşıyıcı duvarda ya da betonarme perdede ise durum farklı; orada açıklık üstünün nasıl karşılanacağı ve gerekiyorsa çelik çerçeve takviyesi projeyle belirlenmeli. Biz taşıyıcı sisteme dokunan işlerde mühendis değerlendirmesi olmadan kesim yapmıyoruz. Kesmenin kırıcıya göre avantajı da burada: titreşim üretmediği için çevredeki sağlam bölümleri zorlamaz.
Kışın da çalışıyor musunuz?
Çalışıyoruz. Ovada kış sert geçiyor ve donlu günlerde sulu kesimde kullanılan suyun yüzeyde donması, hem güvenlik hem çalışma açısından sorun oluyor. Bunun için su yönetimini ve suyun toplanmasını baştan planlıyoruz, gerekirse günün daha ılık saatlerine göre program yapıyoruz. Aşırı don ve tipide iş güvenliği açısından günü erteleyebiliyoruz; bunu da işi yarım bırakmak yerine baştan söylemeyi tercih ediyoruz.
Telefonda kesin fiyat verebiliyor musunuz?
Ölçü ve koşullar netse gerçekçi bir bedel çıkarabiliyoruz. "Bir duvarı keseceğiz" tarifiyle söylenen rakam ise sahada mutlaka değişir, bu yüzden öyle bir rakam vermiyoruz. Metraj, beton kalınlığı, içindeki donatı yoğunluğu, ekipmanın çalışma noktasına ulaşımı, sahadaki elektrik ve su durumu ile çalışma saatleri belli olduğunda fiyat da belli oluyor. 0532 659 32 46 numarasından arayıp fotoğrafları gönderin, işi birlikte netleştirelim.
Eskişehir Beton Kesme — 75. Yıl (Sultandere) Mah. 11228 Sk. No:12, Odunpazarı/Eskişehir. Mahmudiye ve çevresindeki köylerde beton kesme, beton delme ve karot, kontrollü kırma ve yıkım, zemin kesme, beton silim–parlatma, yapısal güçlendirme, filiz ekme ve kimyasal ankraj işleri için: 0532 659 32 46.
