Mihalıççık, Eskişehir'in doğu ucunda, dağlık ve ormanlık bir arazinin içine dağılmış bir ilçe. Yerleşimler birbirinden uzak, rakım yüksek, kış merkeze göre daha sert geçiyor. Buraya bir iş için gitmek, Odunpazarı'nda bir apartmanın bodrumuna inmekle aynı şey değil; yolun kendisi işin bir parçası oluyor. Biz de Mihalıççık'tan gelen her talebi, kamyonete tek bir uç bile yüklemeden önce baştan sona kafamızda kurup öyle yola çıkıyoruz.
Merkezimiz 75. Yıl (Sultandere) Mahallesi 11228. Sokak No:12, Odunpazarı'nda. Mihalıççık'a giderken ekip de ekipman da oradan çıkıyor; ilçede depomuz, ayrı bir yerimiz yok. Bunu saklamıyoruz, aksine işin planını buna göre kuruyoruz: eksik malzeme yüzünden ikinci kez yola çıkmak kimsenin işine gelmez. Beton kesme, beton delme ve karot, beton kırma ve kontrollü yıkım, zemin kesme ile beton silim, yapısal güçlendirme ve filiz ekme işlerinin hepsini Mihalıççık'ta yapıyoruz; aşağıda hem nasıl yaptığımızı hem de ilçeye özgü tarafını olabildiğince açık yazdık.
Mihalıççık'ta işin belirleyicisi: mesafe, yol ve çalışma penceresi
İlçe, Eskişehir'in en uzak kesimlerinden biri. Bu tek başına bir teknik zorluk değil ama planlamanın merkezinde duruyor. Sabah merkezden çıkıp öğleden önce sahada olabilmek için yükleme akşamdan yapılır; jeneratör, su tankı, yedek elmas uç ve testere pastası, hortum takımı, uzatma kablosu ve moloz için gereken ne varsa araca girer. Sahaya vardığımızda "şu eksik kalmış" cümlesi kurulmayacak şekilde çıkıyoruz.
Bir de ilçenin kendi takvimi var. Mihalıççık'ta kış erken başlıyor ve geç bitiyor; kar ve buzlanma hem yolu hem sahayı etkiliyor. Sulu kesim yapılan bir işte suyun donması, açık alanda dökülen bir betonun priz alması, kimyasal ankrajın kürünü tamamlaması soğukta bambaşka ilerliyor. Bu yüzden Mihalıççık işlerinde tarih konuşurken hava ve yol durumunu da konuşuyoruz. Açıkça söylüyoruz: kar kapanmış bir köy yoluna "geliriz" deyip sizi bekletmeyiz, o gün gelmiyorsak baştan söyleriz.
Yola çıkmadan önce telefonda sorduğumuz şeyler hep aynı ve hepsinin bir sebebi var:
- Araç yapının kaç metre yanına yanaşabiliyor, yol araç kaldırıyor mu?
- Sahada elektrik var mı, varsa 220 mi 380 mi; sigorta hangi amperde?
- Su temini nasıl olacak; şebeke, kuyu, depo, yoksa tankla mı götürelim?
- İş hangi katta, merdiven genişliği ekipmanı geçirir mi?
- Kesilecek veya delinecek elemanın kalınlığı yaklaşık ne kadar, betonarme mi yığma mı?
- Çıkan parça ve moloz nerede kalacak, nakliyesi kimde?
Bu altı sorunun cevabı elimizde olduğunda Mihalıççık'a tek sefer gidip işi bitirme ihtimalimiz çok yükseliyor. Cevaplar net değilse birkaç fotoğraf ve kısa bir video istiyoruz; uzaktan ön değerlendirmeyi mesafe yüzünden ciddiye alıyoruz.
Beton kesme: duvar testeresi, zemin testeresi ve yüzey işleri
Beton kesme dediğimiz iş, kırıcıyla parçalamanın tam tersi bir mantık: elemanı titretmeden, çatlatmadan, sadece kesilecek yerden ayırmak. Duvar testeresiyle betonarme perdede kapı ve pencere boşluğu açıyor, taşıyıcı duvarda geçiş oluşturuyor, merdiven boşluğu ve asansör kovası için düzgün kenarlı kesitler çıkarıyoruz. Kalınlık testerenin sınırını aştığında elmas tel devreye giriyor.
Zemin testeresi tarafında ise döşeme kesimi, saha betonunda derz açma, boru ve kablo geçişi için kanal kesimi, beton yol veya avlu betonunun belli bir bölümünü sökmek üzere sınırlarını kesme işleri var. Mihalıççık'ta bu tip talep genellikle tarımsal ve hayvancılık yapılarından geliyor: depoya traktör veya römork girecek diye mevcut betonarme duvarda boşluk açılması, ahır zemininde temizlik kanalı için düzgün kesim, sundurma betonunun bir kısmının kaldırılması, su deposu ya da sulama yapısında betonarme kesit alınması gibi.
Kesimde iki noktayı özellikle önemsiyoruz. Birincisi, kesim hattı işaretlenmeden hiçbir şeye dokunmuyoruz; taşıyıcı bir elemanda boşluk açılacaksa neyin taşıyıcı olduğu ve boşluk sonrası ne yapılacağı konuşulmadan başlamıyoruz. İkincisi su yönetimi: sulu kesimde çıkan çamurlu su kontrolsüz bırakılırsa hem içeriyi hem sahayı batırır, soğukta da donar.
Yeni dökülen depo, atölye, ahır veya sundurma betonlarında ise derz kesimi ve yüzey işlemi öne çıkıyor. Derz kesimi zamanı olan bir iştir; beton yeterince sertleştikten sonra ama çatlaklar kendi yolunu bulmadan önce kesilmesi gerekir. Mihalıççık gibi uzak bir noktada bunun anlamı şu: döküm gününü bize önceden söyleyin. "Bugün döktük, yarın gelin" telefonu geldiğinde araya giren yol süresi bazen o pencereyi kaçırtıyor.
Beton silim ve parlatma tarafında yüzeydeki kot farklarının alınması, kaba yüzeyin düzeltilmesi, epoksi veya kaplama öncesi zemin hazırlığı ve eski betonda yüzey yenileme işlerini yapıyoruz. Tarımsal ve sanayi amaçlı yapılarda düzgün yüzey sadece görüntü meselesi değil; temizlenebilen, tozumayan bir zemin işletmenin kendi işini kolaylaştırıyor. Silim makinesinin su ve elektrik ihtiyacı kesimden farklı olduğu için, sahada besleme yoksa bunu baştan planlıyoruz.
Beton delme ve karot: tek delikten çekirdek numuneye
Karot, dönen bir elmas uçla betonda temiz, dairesel bir delik açmak demek. Küçük tesisat deliklerinden bacaya, havalandırmaya ve büyük çaplı geçişlere kadar aynı yöntemle ilerliyoruz. Mihalıççık'ta en çok karşımıza çıkan işler: su ve kanalizasyon hattının betonarme perde ya da temelden geçirilmesi, kombi ve soba bacası deliği, elektrik beslemesi için boru geçişi, korkuluk ve makine ayağı için ankraj delikleri, betonarme yalak veya depo duvarında tesisat geçişi.
Bir de dayanım tespiti için çekirdek numune alma işi var. Mevcut bir yapıya kat çıkılacaksa, ruhsat sürecinde veya güçlendirme projesi öncesinde betonun gerçekte kaç dayanımda olduğunun laboratuvara gitmesi gerekir. Numune alınacak yeri projeye ve laboratuvarın talebine göre belirliyor, deliği donatıyı gereksiz yere kesmeyecek şekilde konumlandırıyoruz. Donatının nerede olduğunu tespit etmeden büyük çaplı delik açmıyoruz; taşıyıcı bir kolonun donatısını kesmek, açtığınız deliğin kendisinden çok daha pahalıya mal olur.
Kırıcıyla açılan gelişigüzel bir deliğin kenarı parçalanır, sıva ve izolasyon sonradan dert olur; karot deliğinin kenarı düzgün çıkar, üzerine yapılacak imalat da düzgün oturur. Uzak bir sahada bunun ayrı bir değeri var: sonradan tamir için tekrar gelinmesi gereken iş bırakmamaya çalışıyoruz.
Beton kırma ve kontrollü yıkım: eski yapı stoku ve müştemilat
Mihalıççık'ta yapı stokunun önemli bir bölümü eski. Çoğu yerde yığma ve betonarme aynı parselde yan yana duruyor; sonradan eklenmiş sundurma, müştemilat, depo, ek oda gibi imalatlar mevcut yapıya bağlanmış oluyor. Bu tarz bir yerde yıkım, "makineyi sok gitsin" işi değil. Neyin taşıyıcı olduğu, hangi duvarın komşu yapıyla ortak olduğu, sökülecek kısım gittiğinde geride kalanın ayakta durup durmayacağı önce çözülmeli.
Çalışma şeklimiz genelde şöyle: yıkılacak bölüm önce kesimle sınırlarından ayrılıyor, sonra kontrollü şekilde parçalanıyor. Böylece kalması gereken kısma darbe gitmiyor, çatlak yürümüyor. Hidrolik kırıcı gerekiyorsa da kullanıyoruz ama nerede kırıcı nerede testere sorusunun cevabı işin kalitesini belirliyor.
İlçede ayrıca molozun nereye gideceği, merkeze göre daha erken konuşulması gereken bir konu. Çıkan hacim tahmininden nakliyesine kadar bunu işten önce netleştiriyoruz; yoksa iş biter, avluda dağ gibi moloz kalır.
Yapısal güçlendirme, filiz ekme ve kimyasal ankraj
Mevcut bir betonarmeye yeni bir imalat bağlanacaksa, donatının eski betona kimyasalla ekilmesi gerekir. Filiz ekme dediğimiz iş bu: belirlenen çap ve derinlikte delik açılır, delik basınçlı hava ve fırça ile gerçekten temizlenir, kimyasal enjekte edilir, donatı yerleştirilir ve kür süresi boyunca dokunulmaz. Bu adımların hiçbiri atlanabilir değil; en sık yapılan hata deliğin tozunun tam alınmaması ve kimyasalın betona değil toza yapışmasıdır.
Mihalıççık'ta bu işin bir de sıcaklık boyutu var. Rakım yüksek, geceler serin, kışın soğuk uzun sürüyor. Kimyasal ankraj ürünlerinin kürü sıcaklığa bağlı; soğukta bekleme süresi uzar, çok soğukta bazı ürünler zaten uygulanmaz. Biz bunu sahada tahminle değil, kullanılan ürünün kendi verisine bakarak yönetiyoruz ve gerekiyorsa "bugün bu imalata yük verilmez, şu kadar bekleyeceğiz" diyoruz. Uzaktan gelmişken işi hızlandırmak için kür süresini kısaltmak yaptığımız bir şey değil.
Bu başlık altında yaptığımız tipik işler: mevcut kolona veya perdeye yeni betonarme eleman bağlamak, temele ilave donatı ekimi, makine ve ekipman temellerinde kimyasal ankraj, korkuluk ve çelik konstrüksiyon ayaklarının ankrajı, ilave döşeme veya merdivenin mevcut yapıya bağlanması. Projesi olan işlerde projeye uyuyoruz; projesi yoksa, ne yapılacağını yazılı olarak konuşmadan donatı ekmiyoruz.
Mihalıççık'ta fiyat neye göre çıkıyor
Bu sayfada rakam yazmıyoruz, çünkü ölçüsü belli olmayan bir işe verilen rakam iki taraf için de bağlayıcı olmuyor. Bunun yerine fiyatın nasıl oluştuğunu açıkça anlatalım. Belirleyen kalemler şunlar:
- Metraj: kesimde toplam kaç metre, delmede kaç adet ve hangi çap, silimde kaç metrekare.
- Kalınlık ve pas sayısı: aynı metre, 15 cm duvarda başka, 40 cm perdede başka süre ve elmas sarfiyatı demek.
- Donatı yoğunluğu: sık donatılı bir kesitte hem ilerleme yavaşlar hem uç ömrü düşer.
- Erişim: araç yapının yanına yanaşabiliyor mu, iş kaçıncı katta, ekipman merdivenden mi çıkacak.
- Saha altyapısı: elektrik ve su sahadan mı sağlanıyor, yoksa jeneratör ve su tankı mı götürüyoruz.
- Çalışma penceresi: işletme çalışırken mi, gece mi, hafta sonu mu yapılacak.
- Moloz ve temizlik: çıkan malzeme sahada mı kalıyor, nakliyesi bizde mi.
- Yol ve mobilizasyon: Mihalıççık merkezden uzak; ekip ve ekipmanın gidiş-dönüşü işin bir kalemi.
Son maddenin pratik bir sonucu var: aynı köyde veya yakın noktalarda birden fazla iş varsa bunları tek güne toplamak toplam maliyeti belirgin şekilde düşürüyor. Komşu parselde de delinecek bir duvar, kesilecek bir zemin varsa bize söyleyin; aynı seferde yapılan iş herkesin lehine oluyor. Net teklif için işi görmemiz gerekiyor. Fotoğraf ve videoyla uzaktan bir aralık verebiliyoruz, ölçüler netleştiğinde bunu bağlayıcı hale getiriyoruz. Mihalıççık'taki işiniz için 0532 659 32 46 numarasından bize ulaşabilir, yukarıdaki altı sorunun cevabını hazır tutarsanız aynı görüşmede tarih konuşabiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Mihalıççık'a gerçekten geliyor musunuz?
Geliyoruz. Merkezimiz Odunpazarı'nda ve ilçelere kendi şehrimizden çıkıyoruz; Mihalıççık da hizmet verdiğimiz ilçeler arasında. İlçede ayrı bir yerimiz olmadığı için işi tek seferde bitirecek şekilde planlıyoruz. Gelemeyeceğimiz bir tarih varsa da bunu baştan söylüyoruz, boş yere bekletmiyoruz.
Aynı gün gidip işi bitirebiliyor musunuz?
Çoğu tekil iş için mümkün: birkaç karot deliği, sınırlı metrede kesim, bir bölümün kontrollü sökümü gibi işler tek günde tamamlanabiliyor. Ama bu, sahanın hazır olmasına bağlı. Elektrik yoksa, araç yanaşamıyorsa, kesilecek yer boşaltılmamışsa gün uzar. Bu yüzden yola çıkmadan önce sahayı telefonda ve fotoğrafla teyit ediyoruz.
Kışın kar varken çalışıyor musunuz?
Yol açıksa ve saha güvenliyse çalışıyoruz. Ancak Mihalıççık'ta kış şartları hem ulaşımı hem işin kendisini etkiliyor: sulu kesimde donma riski, açık alanda beton ve kimyasal ürünlerin kür süresi, buzlu zeminde ekipman güvenliği gibi konular var. Bazı işleri havaya bağlı olarak birkaç gün ötelemeyi öneriyoruz; bunu işin selameti için söylüyoruz.
Sahada elektrik ve su yoksa iş yapılamaz mı?
Yapılır, sadece önceden bilmemiz gerekir. Jeneratör ve su tankıyla gidebiliyoruz. Bunu sahada öğrenirsek ya iş yarım kalır ya da ikinci bir gün gerekir; Mihalıççık mesafesinde ikinci gün kimsenin istemeyeceği bir şey. "Elektrik var" denen yerlerde de hattın kaç amper olduğunu sormamızın sebebi bu.
Karot deliği donatıya denk gelirse ne oluyor?
Büyük çaplı ve taşıyıcı elemandaki deliklerde donatının yerini önceden tespit edip delik merkezini ona göre kaydırıyoruz. Zorunlu bir kesişme varsa bunu sizinle ve varsa projeyi hazırlayan mühendisle konuşmadan devam etmiyoruz. Taşıyıcı donatıyı gelişigüzel kesmek, sonradan güçlendirme gerektiren bir hasara dönüşebiliyor.
Köyde tek bir delik için de gelir misiniz?
Geliyoruz, ancak tek delik için gidiş-dönüş yolu işin en büyük kalemi haline geliyor. Bu yüzden yakın çevrede başka iş varsa birleştirmeyi öneriyoruz; aynı gün içinde birkaç noktayı toplamak hem bizim planımızı hem sizin ödeyeceğiniz toplamı rahatlatıyor.
